پخت آش نذری در موکب محبان الحسین (ع) روستای ورپشت

در روز بیستم مهرماه ۱۳۹۸، هم‌زمان با اوج حرکت زائرانی که از مسیر جاده‌ی اصلی اصفهان به سمت غرب کشور رهسپار بودند، موکب مردمی «محبان الحسین(ع)» در ورودی روستای ورپشت بار دیگر به‌عنوان یکی از نقاط فعال و پرتردد این محور ظاهر شد. این موکب که درست در حاشیه‌ی جاده و مقابل روستا برپا شده، با اتکا به مشارکت مستقیم اهالی، بستری برای حضور جمعی و تأمین نیازهای زائران فراهم کرده است. موقعیت خاص روستا ـ قرارگیری در پهنه‌ای باز و مشرف بر دشت‌های غرب اصفهان ـ سبب شده موکب از فاصله‌ی دور قابل‌تشخیص و برای زائران در حال عبور، نشانی آشنا و قابل اعتماد باشد.

پخت آش نذری در دیگ‌های بزرگ و سنتی که در تصویر نیز نمایان است، یکی از اصلی‌ترین محورهای این خدمت‌رسانی محسوب می‌شود. استفاده از آتش هیزمی و قرارگیری دیگ بر روی سازه‌های فلزی ساده و محکم، روایتی از تداوم شیوه‌های دیرین پخت نذری در مناطق روستایی استان اصفهان است؛ شیوه‌ای که نه تنها به لحاظ طعم و کیفیت غذا، بلکه از نظر پیوند عاطفی اهالی با سنت‌های مذهبی، اهمیت ویژه‌ای دارد. ترکیب بوی آتش، هوای خنک مهرماه و فضای باز حاشیه‌ی کویر مرکزی، حال‌وهوای خاصی ایجاد می‌کند که برای زائران خسته از مسیر طولانی، دلپذیر و آرام‌بخش است.

این آیین نذری‌پزی، افزون بر وجه مذهبی خود، بازتاب‌دهنده‌ی ساختار اجتماعی منسجم ورپشت نیز هست؛ روستایی که با وجود جمعیت محدود، در مناسبت‌های مذهبی و فصلی، مشارکتی گسترده و هماهنگ از سوی خانواده‌ها، جوانان، هیئت‌های محل و کدخدامنشانی مسن‌ترها را به نمایش می‌گذارد. در چنین مراسمی معمولاً تقسیم کار به شکل طبیعی و بر اساس تجربه‌ نسل‌ها صورت می‌گیرد؛ برخی از اهالی مسئول تدارک مواد اولیه هستند، گروهی مراقب آتش و روند پخت می‌مانند و عده‌ای دیگر مهیای توزیع و پذیرایی از رهگذران می‌شوند. این همکاری جمعی، علاوه بر تقویت پیوندهای درونی روستا، برای زائران نیز جلوه‌ی روشنی از کرامت و مهمان‌نوازی مردم منطقه به شمار می‌آید.

ویژگی اقلیمی منطقه‌ی ورپشت ـ شامل روزهای آفتابی پاییز و شب‌های خنک همراه با وزش بادهای غربی ـ سبب می‌شود برپایی موکب در فضای باز، نسبتاً آسان اما نیازمند تدابیر دقیق باشد. بر همین اساس، چیدمان موکب به‌گونه‌ای انجام می‌شود که باد مزاحم روند پخت غذا نشود و هم‌زمان پرچم‌ها و نشانه‌های مراسم، در برابر دید رهگذران در جاده قرار گیرد. استفاده از دیگ‌های بزرگ که بتوانند حرارت یکنواخت را در فضای باز حفظ کنند، همچنین رعایت ایمنی در اطراف آتش، از نکاتی است که همواره مورد توجه عوامل برپایی موکب بوده است. این جزئیات کوچک اما کلیدی، سبب تداوم کیفیت خدمات و اعتماد زائرانی شده که این مسیر را سالانه طی می‌کنند.

پخت آش نذری در موکب محبان الحسین(ع)، اگرچه ظاهراً عملی ساده به‌نظر می‌رسد، اما در بطن خود حامل معنایی عمیق از همدلی مردمی و استمرار سنت‌های مذهبی و محلی است. زائرانی که از شهرها و استان‌های مختلف به سمت غرب کشور در حرکت‌اند، با دیدن چنین صحنه‌هایی احساس تعلق و امنیت بیشتری می‌کنند و در بسیاری موارد، توقف کوتاه در مقابل روستا و چشیدن نذری گرم، خستگی مسیر را برای آنان کاهش می‌دهد. برای روستای ورپشت نیز این آیین، نه رویدادی تجملی بلکه نشانه‌ای از هویت جمعی، ایمان و فرهنگ مهمان‌دوستانه مردمانش است؛ فرهنگی که در گذر سال‌ها و با وجود تغییرات اجتماعی و جاده‌ای، همچنان پایدار و زنده باقی مانده است.